Radio Naukowe
Radio Naukowe - Karolina Głowacka
Catégories: Education
Écoutez le dernier épisode:
Słuchasz nas regularnie? Zajrzyj na https://patronite.pl/radionaukowe
Nasze wydawnictwo: https://wydawnictworn.pl/
***
Ludzie paleolityczni w pewnym „momencie” zaczęli czuć potrzebę tworzenia sztuki naskalnej: malowideł, rytów. Takie dzieła zaczęły pojawiać się mniej więcej w tym samym czasie (najstarsze wydatowane z dużą pewnością mają około 30-40 000 lat) na właściwie wszystkich zamieszkałych przez ludzi kontynentach. Zwróćcie uwagę, że to sporo później niż samo pojawienie się człowieka rozumnego. To może oznaczać, że musieliśmy do tego niejako dojrzeć. – Jest to fenomen wynikający z jakichś rosnących naszych chyba zdolności. Być może (…) ewolucja na poziomie biologicznym gdzieś również tutaj odgrywa rolę – mówi prof. Andrzej Rozwadowski, archeolog z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. W odcinku rozmawiamy o sztuce naskalnej, która jest fenomenem globalnym, długotrwałym, który jeszcze się nie zakończył!
Sztuka naskalna w powszechnym rozumieniu to malowidła jaskiniowe, ale to duże uproszczenie. Wiele odkrytych dzieł jest wręcz trójwymiarowych: ich twórcy często wykorzystywali w tym celu naturalne nierówności i załomy skalnych ścian. Do tego dochodzą ryty oraz wiele sztuki paleolitycznej na terenach otwartych. Jaskinie wydają się jednak mieć szczególne znaczenie. Ludzie paleolityczni nie mieszkali w nich, najwyżej obozowali w przedsionkach jaskiń. Naukowcy przypuszczają, że wchodzenie w głąb jaskini mogło mieć znaczenie mistyczne, duchowe, symbolizować wkraczanie w inny, niewidzialny świat. W tej interpretacji sztuka naskalna służyła komunikacji ze światem nadprzyrodzonym.
Za tą hipotezą przemawiałby fakt, że niewiele znaleziono sztuki przedstawiającej najważniejszy z punktu widzenia ludzi element zwykłego świata, czyli nas samych. Szczególnie widać to w znaleziskach z terenu Europy. – Wizerunków postaci ludzkich jest kilka procent, to są bardzo nieliczne znaleziska i obiekty – opowiada archeolog. Zdecydowanie dominują wizerunki zwierząt. Co ciekawe, wcale nie tak często w sytuacji polowania. Zdarzają się też postaci łączące cechy ludzkie i zwierzęce oraz dużo elementów abstrakcyjnych, geometrycznych. Z kolei w znaleziskach afrykańskich i australijskich dużo więcej jest elementów roślinnych.
W odcinku usłyszycie, dlaczego odkrywcę jaskini ujawnionej jako pierwsza (Altamira w północnej Hiszpanii) uznano za oszusta i fałszerza, jak się ustala wiek takich znalezisk, czym się charakteryzuje twórczość afrykańskich ludów San, czym są australijskie Wandjina i jaki związek ma pryskanie barwnikiem z ust z transowymi wizjami.
Profesor zachęca też do zwiedzania dostępnych jaskiń (w samej Europie mamy ich ponad 300). – Naprawdę warto pojechać w takie miejsca i samemu to zobaczyć. Żadna książka, żaden film nie odda tego – podkreśla. Gorąco polecam! Odcinek powstał podczas XVI podróży Radia Naukowego do Poznania. Podróże są możliwe dzięki społeczności Patronek i Patronów, wspierających nas na patronite.pl/radionaukowe
Épisodes précédents
-
370 - #287 Sztuka naskalna – co chcieli nam powiedzieć ludzie prehistoryczni? | prof. Andrzej Rozwadowski Thu, 05 Feb 2026
-
369 - #286 Płazy – hibernujący śpiewacy o trujących skórach | dr inż. Mikołaj Kaczmarski Thu, 29 Jan 2026
-
368 - #285 Spór o pochodzenie Słowian – zagadka, która dzieli naukowców | prof. Marcin Wołoszyn Thu, 22 Jan 2026
-
367 - #284 Niebezpieczna samotność – bez bliskich relacji nasz organizm staje się chory | prof. Łukasz Okruszek Thu, 15 Jan 2026
-
366 - #283 Sztuczna matematyka – modele językowe zaczynają zawstydzać matematyków | prof. Bartosz Naskręcki Thu, 08 Jan 2026
-
365 - #282 Prapolska – pierwsi rolnicy kontra łowcy-zbieracze | prof. Iwona Sobkowiak-Tabaka Thu, 01 Jan 2026
-
364 - #281 Powstanie Wielkopolskie – przypadkiem zaczęte, nieprzypadkiem wygrane | dr Marek Rezler Thu, 25 Dec 2025
-
363 - #280 Wszechświat i Tajemnica – nauka szuka w kosmosie praw i racjonalności | ks. prof. Michał Heller Thu, 18 Dec 2025
-
362 - #279 Słowiańskie Rodzimowierstwo – powrót dawnej religii czy narodziny nowej? | prof. Piotr Grochowski Thu, 11 Dec 2025
-
361 - #278 Czy zwykłe sprawy mają wartość? | prof. B. Brożek, ks. prof. M. Heller, prof. J. Stelmach Thu, 04 Dec 2025
-
360 - #277 Zabór pruski – rozwój i dokręcanie śruby | prof. Przemysław Matusik Thu, 27 Nov 2025
-
359 - #276 Bezpieczeństwo leków – czy możemy ufać nowym substancjom? | dr n. med. Elżbieta Bylina Thu, 20 Nov 2025
-
358 - #275 Subiektywność inteligencji – jacy jesteśmy, a jacy myślimy, że jesteśmy | prof. Marcin Zajenkowski Thu, 13 Nov 2025
-
357 - #274 Meteoryty – nieprzewidywalne dary niebios | prof. Szymon Kozłowski Thu, 06 Nov 2025
-
356 - #273 Dziady – czas, gdy zmarli przychodzili do żywych | prof. Piotr Grochowski Thu, 30 Oct 2025
-
355 - Paradoks linii brzegowej – dlaczego nie znamy długości polskiego wybrzeża? | dr Paulina Rowińska (AUDIOBOOK) Sat, 25 Oct 2025
-
354 - #272 Zwodnicze mapy – gdyby Ziemia była płaska, byłoby łatwiej | dr Paulina Rowińska Thu, 23 Oct 2025
-
353 - Grzyby na tropie zbrodni – detektywi, którzy zaufali fundze | prof. Marta Wrzosek, Karolina Głowacka Sun, 19 Oct 2025
-
352 - #271 Grzyby – trują, leczą, odurzają, smakują i są wszędzie | prof. Marta Wrzosek Thu, 16 Oct 2025
-
351 - Czego gady szukały w wodzie? – "W Głębiny" Daniel Tyborowski [AUDIOBOOK] Sun, 12 Oct 2025
-
350 - #270 Morskie potwory – co żyło w morzach w erze dinozaurów? | dr Daniel Tyborowski Thu, 09 Oct 2025
-
349 - Nowości Wydawnictwa RN – Tyborowski [W głębiny], Rowińska [Mapomatyka], Wrzosek, Głowacka [Grzyby] Sat, 04 Oct 2025
-
348 - #269 Ludzka komórka – aż dziw, że ta maszyneria działa | dr Takao Ishikawa Thu, 02 Oct 2025
-
347 - #268 Biblia a historia – dyskusja badaczy | prof. Marcin Majewski, prof. Łukasz Niesiołowski-Spanò Thu, 25 Sep 2025
-
346 - #267 Egipt faraonów – monumentalne piramidy i zuchwałe kradzieże | prof. Karol Myśliwiec Thu, 18 Sep 2025
-
345 - #266 Szlachta pracuje – skromnie i bez wygód, za to z kodeksem honorowym i pochodzeniem | dr Joanna Orzeł Thu, 11 Sep 2025
-
344 - LAMU'25 #10 Dlaczego można podkręcić piłkę? Dlaczego zachodzące słońce jest duże i czerwone? Tue, 09 Sep 2025
-
343 - #265 Kościół AI – jego kapłani chcą, żebyśmy wierzyli we wszechmoc i autonomię modeli | prof. Piotr Durka Thu, 04 Sep 2025
-
342 - LAMU'25 #09 Skąd się bierze czkawka? Dlaczego ludzie wymiotują? Wed, 03 Sep 2025
-
341 - #264 Pszczoły – śmiertelne użądlenia i „słodkie pocałunki” | dr Michał Kolasa Thu, 28 Aug 2025
-
340 - LAMU'25 #08 Dlaczego dzieci zadają tyle pytań? Skąd się biorą pomysły? Dlaczego nie jesteśmy tacy sami? Tue, 26 Aug 2025
-
339 - #263 Technologie kwantowe – tu każdy rok otwiera nową epokę | prof. K. Pawłowski, prof. M. Szymańska Thu, 21 Aug 2025
-
338 - LAMU'25 #07 Jak szybko rosną paznokcie? Skąd się biorą wady wzroku? Dlaczego łzy są słone? Mon, 18 Aug 2025
-
337 - #262 Bitwa Warszawska 1920 r. – jakim cudem Polska zatrzymała bolszewików? | prof. Janusz Odziemkowski Thu, 14 Aug 2025
-
336 - LAMU'25 #06 Ile zębów ma ślimak? Jak niesporczaki mogą przetrwać w kosmosie? Mon, 11 Aug 2025
-
335 - #261 Komunikacja roślin – jak natura nauczyła się mówić bez słów | prof. Marcin Zych Thu, 07 Aug 2025
-
334 - LAMU'25 #05 Jaki był najważniejszy wynalazek? Czy da się zbudować wieżę do kosmosu? Mon, 04 Aug 2025
-
333 - #260 Migranci w Polsce – wszyscy komentują, mało kto rozumie | prof. Paweł Kaczmarczyk Thu, 31 Jul 2025
-
332 - LAMU’25 #04 Jak pachną inne planety? Dlaczego ocean nie wsiąka w Ziemię? Tue, 29 Jul 2025
-
331 - #259 Polska jutra – bez innowacji czeka nas kryzys | prof. Michał Kleiber Thu, 24 Jul 2025
-
330 - LAMU'25 #03 Jakie kolory miały dinozaury? Czemu tyranozaur zieje grozą? Mon, 21 Jul 2025
-
329 - #258 Potęga Roentgena – dawne odkrycie, które dziś weryfikuje niejedną teorię | prof. Jacek Tarasiuk Thu, 17 Jul 2025
-
328 - LAMU'25 #02 Dlaczego pieski nie umią mówić? O komunikacji u zwierząt, roślin i ludzi Mon, 14 Jul 2025
-
327 - #257 Galicyjski Kraków – ostoja polskości na peryferiach wielkiego imperium | prof. Michał Baczkowski Thu, 10 Jul 2025
-
326 - LAMU'25 #01 Czy bakterie chorują? Kto sieje pokrzywy? Jak powstaje bursztyn? Mon, 07 Jul 2025
-
325 - #256 Wyboista Droga Mleczna – jej mapa pokazuje ślady burzliwej przeszłości | prof. Łukasz Wyrzykowski Thu, 03 Jul 2025
-
324 - Która płeć jest bardziej emocjonalna? Fakty i mity | OD PODSTAW: Emocje | 6/6 | dr Alicja Puścian Mon, 30 Jun 2025
-
323 - #255 Historia liczb – od usprawnienia handlu do równań fizyki kwantowej | dr Tomasz Miller Thu, 26 Jun 2025
-
322 - Fakty i mity o emocjach (1) | OD PODSTAW: Emocje | 5/6 | dr Alicja Puścian Mon, 23 Jun 2025
-
321 - #254 Niesporczaki – twardziele mikroświata, naginający zasady biologii | prof. Łukasz Michalczyk Thu, 19 Jun 2025